Đa nang buồng trứng Pcos (PCOS – Polycystic Ovary Syndrome) là tình trạng buồng trứng có nhiều nang nhỏ (thường dưới 10 mm) kèm theo rối loạn phóng noãn và rối loạn nội tiết, từ đó tạo ra các triệu chứng đặc trưng như kinh nguyệt không đều, mụn, rậm lông, tăng cân và khó có thai.
Điểm quan trọng là PCOS được xem là nguyên nhân hàng đầu gây vô sinh do không rụng trứng ở phụ nữ. Vì vậy, phát hiện sớm giúp bạn kiểm soát triệu chứng, giảm nguy cơ biến chứng và chủ động kế hoạch sinh sản.
Cơ chế bệnh sinh
Ở đa nang buồng trứng Pcos, các cơ chế thường gặp gồm:
- Tăng tiết LH và mất cân bằng LH/FSH → làm rối loạn phát triển nang noãn, dẫn đến rụng trứng không đều hoặc không rụng trứng.
- Tăng androgen (hormon nam) → gây rậm lông, mụn trứng cá, rụng tóc/hói đầu kiểu nam.
- Kháng insulin → làm tăng nguy cơ béo phì (thường béo bụng), rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường type 2.
Nói đơn giản: nội tiết mất cân bằng + rối loạn rụng trứng + chuyển hóa bị ảnh hưởng chính là “tam giác” thường gặp của PCOS.
Tìm hiểu thêm chi tiết hội chứng đa nang buồng trứng Pcos
Triệu chứng thường gặp của đa nang buồng trứng Pcos
Triệu chứng của đa nang buồng trứng Pcos có thể khác nhau ở mỗi người, nhưng thường gặp nhất là:
Rối loạn kinh nguyệt
- Kinh thưa, vô kinh, kinh không đều
- Chu kỳ kéo dài, khó dự đoán ngày rụng trứng
Dấu hiệu tăng androgen
- Rậm lông (mặt, ngực, bụng)
- Mụn trứng cá dai dẳng
- Rụng tóc/hói đầu kiểu nam
Khó có thai
- Do không rụng trứng hoặc rụng trứng không đều
Tăng cân, béo bụng
- Thường liên quan kháng insulin và hội chứng chuyển hóa (ở một số trường hợp)
Nếu bạn đang gặp kinh nguyệt thất thường, mụn/rậm lông tăng dần hoặc đã cố gắng có thai một thời gian nhưng chưa đạt, việc kiểm tra sớm sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và tránh bỏ lỡ “thời điểm vàng” can thiệp.
Đặt lịch khám nội tiết – kiểm tra PCOS tại phòng khám sản phụ khoa Mai Anh sớm để bảo vệ khả năng sinh sản của bạn.
Chẩn đoán: siêu âm và xét nghiệm đa nang buồng trứng Pcos
Để đánh giá đa nang buồng trứng Pcos, bác sĩ thường phối hợp thăm khám, khai thác triệu chứng và chỉ định cận lâm sàng:
Siêu âm buồng trứng
- Buồng trứng có ≥ 12 nang nhỏ (< 10 mm)
- Và/hoặc thể tích buồng trứng > 10 ml
Xét nghiệm hormon và chuyển hóa
Có thể gặp:
- Tăng LH
- Tăng testosterone tự do
- Tăng AMH
- Dấu hiệu kháng insulin
Lưu ý: Kết quả xét nghiệm cần được diễn giải cùng triệu chứng thực tế, vì PCOS có nhiều “kiểu hình” khác nhau.
Tiêu chuẩn Rotterdam (2003)
Theo Rotterdam (2003), chẩn đoán đa nang buồng trứng Pcos khi có ≥ 2 trong 3 tiêu chí:
- Rối loạn phóng noãn (kinh thưa, vô kinh)
- Tăng androgen (lâm sàng hoặc cận lâm sàng)
- Hình ảnh buồng trứng đa nang trên siêu âm
Biến chứng của đa nang buồng trứng và nguy cơ lâu dài
Điều nhiều người bỏ qua là đa nang buồng trứng Pcos không chỉ ảnh hưởng kinh nguyệt hay làn da, mà còn liên quan các nguy cơ lâu dài:
Sinh sản
- Vô sinh do không rụng trứng
- Sảy thai
Chuyển hóa
- Đái tháo đường type 2
- Rối loạn lipid máu
- Béo phì
Tim mạch
- Tăng huyết áp
- Nguy cơ bệnh mạch vành
Ung thư nội mạc tử cung
- Nguy cơ tăng do cường estrogen kéo dài khi rối loạn phóng noãn
Liên hệ ngay để được tư vấn chi tiết về tình trạng của bạn
Điều trị theo nhu cầu sinh sản
Hướng điều trị đa nang buồng trứng Pcos thường được cá thể hóa theo mục tiêu: chưa muốn có thai hoặc muốn có thai.
Xem thêm các bệnh sản khoa tại đây
Trường hợp chưa muốn có thai
1) Điều chỉnh lối sống (nền tảng quan trọng)
- Giảm cân (nếu thừa cân), ăn uống lành mạnh
- Tập luyện đều đặn
→ Có thể giúp cải thiện kháng insulin, hỗ trợ điều hòa kinh và giảm nguy cơ chuyển hóa.
2) Thuốc
- Viên tránh thai kết hợp: điều hòa kinh, giảm androgen
- Metformin: cải thiện kháng insulin, hỗ trợ kiểm soát chuyển hóa (theo chỉ định)
Trường hợp muốn có thai
- Kích thích phóng noãn: Clomiphene citrate hoặc Letrozole
- Nếu thất bại: cân nhắc hỗ trợ sinh sản như IVF
Khi nào nên đi khám?
Bạn nên đi khám sớm nếu có dấu hiệu gợi ý như:
- Kinh nguyệt thưa/không đều hoặc vô kinh kéo dài
- Mụn, rậm lông tăng dần, rụng tóc kiểu nam
- Khó có thai
- Tăng cân nhanh, béo bụng, nghi kháng insulin
- Muốn kiểm tra nội tiết – chuyển hóa để dự phòng biến chứng
Câu hỏi thường gặp về đa nang buồng trứng Pcos
PCOS có phải lúc nào cũng béo không?
Không. Vẫn có người cân nặng bình thường nhưng rối loạn nội tiết.
Vì sao PCOS gây khó có thai?
Vì rụng trứng không đều hoặc không rụng trứng.
Tiêu chuẩn Rotterdam dùng để làm gì?
Để chẩn đoán khi có ≥ 2/3 tiêu chí: rối loạn phóng noãn, tăng androgen, siêu âm đa nang.
Metformin có phải ai cũng cần dùng?
Không nhất thiết; thường cân nhắc khi có kháng insulin/nguy cơ chuyển hóa theo bác sĩ.
Letrozole/Clomiphene dùng khi nào?
Khi bạn muốn có thai và cần hỗ trợ kích thích phóng noãn.
Có cần theo dõi lâu dài không?
Có, vì đa nang buồng trứng Pcos liên quan cả sinh sản lẫn chuyển hóa.
Bài viết được cố vấn chuyên môn bởi Bác sĩ, Tiến sĩ Sản khoa Mai Anh.
